१९३७ सालच्या शेवटी मुसोलिनीला आपली अवाढव्य लष्करी ताकद दाखवून हिटलरने 'रोम-बर्लिन अॅक्सिस' (Rome-Berlin Axis) नावाची भक्कम मैत्री केली होती. आता इटली हिटलरचा मित्र होता आणि फ्रान्स-ब्रिटन अजूनही 'शांततेच्या' भ्रमात झोपले होते.
हिटलरने ओळखले की आता वेळ आली आहे—जर्मनीच्या सीमा वाढवण्याची आणि व्हर्सायचा तह कायमचा फाडून फेकण्याची!
हिटलरचे सर्वात पहिले लक्ष्य होते—त्याचा स्वतःचा जन्मदेश, ऑस्ट्रिया (Austria).
१९३४ मध्ये जेव्हा हिटलरने ऑस्ट्रियाकडे वाकड्या नजरेने पाहिले होते, तेव्हा मुसोलिनीने आपले लष्कर सीमेवर पाठवून हिटलरला धमकावले होते. पण आता काळ बदलला होता. मुसोलिनी आता हिटलरच्या खिशात होता. मुसोलिनीने हिटलरला हिरवा कंदील दाखवला आणि हिटलरने ऑस्ट्रिया गिळंकृत करण्यासाठी आपला भयंकर डाव रचला.
बर्गहॉफचा (Berghof) मानसिक छळ
फेब्रुवारी १९३८. हिटलरने ऑस्ट्रियाचा चान्सलर कर्ट शुशनिग (Kurt Schuschnigg) याला चर्चेच्या बहाण्याने जर्मनीतील 'बर्गहॉफ' (Berghof) नावाच्या आपल्या खाजगी आणि अतिशय सुंदर पर्वतीय बंगल्यावर बोलावले.
शुशनिगला वाटले की दोन देशांचे नेते शांततेत चर्चा करतील. पण बंगल्यात पाऊल ठेवताच त्याला धक्का बसला. हिटलरने त्याला भेटायला एकट्याला एका बंद खोलीत बोलावले. तिथे हिटलर शांतपणे बोलण्याऐवजी शुशनिगवर अक्षरशः किंचाळू लागला!
हिटलर रागाने लालबुंद होऊन ओरडला, "ऑस्ट्रियाने जर्मनीचा कायम अपमान केला आहे! तुमचा इतिहास म्हणजे एक कचरा आहे! माझ्याकडे युरोपमधील सर्वात भयंकर लष्कर आहे. एका रात्रीत मी संपूर्ण ऑस्ट्रिया बेचिराख करू शकतो. तुम्हाला काय वाटते, इटली किंवा ब्रिटन तुम्हाला वाचवायला येतील? कोणीही येणार नाही!"
सलग दोन तास हिटलरने या ऑस्ट्रियन नेत्याचा मानसिक छळ केला. बाहेर जर्मनीचे वरिष्ठ लष्करी अधिकारी मुद्दाम ऑस्ट्रियाच्या नकाशावर हल्ल्याची आखणी करत असल्याचा देखावा करत उभे होते. शुशनिग प्रचंड घाबरला. हिटलरने त्याच्यासमोर एक कागद फेकला आणि ऑस्ट्रियामध्ये नाझी पक्षाच्या नेत्यांना मंत्री बनवण्याची सक्ती केली. जीव वाचवण्यासाठी शुशनिगने त्या कागदावर निमूटपणे स्वाक्षरी केली.
१२ मार्च १९३८: फुलांचे युद्ध (The Flower War)
पण शुशनिगने ऑस्ट्रियात परतल्यावर एक शेवटचा बंड करण्याचा प्रयत्न केला. त्याने ऑस्ट्रियन जनतेला आवाहन केले की, आपण जर्मनीमध्ये विलीन व्हायचे की स्वतंत्र राहायचे, यासाठी आपण मतदान (Plebiscite) घेऊ.
जेव्हा हिटलरला ही बातमी समजली, तेव्हा त्याच्या रागाचा स्फोट झाला. त्याने तात्काळ आपले लष्कर—'वेअरमाख्ट' (Wehrmacht)—ऑस्ट्रियाच्या सीमेवर पाठवले आणि १२ मार्च १९३८ च्या पहाटे जर्मन रणगाड्यांनी ऑस्ट्रियाच्या हद्दीत प्रवेश केला.
पण सीमेवर जे दृश्य दिसले, त्याने संपूर्ण जग आणि स्वतः हिटलरही थक्क झाला!
जर्मन लष्कराला वाटले होते की ऑस्ट्रियन सैनिक गोळीबार करतील. पण ऑस्ट्रियाच्या सीमेवर एकही गोळी झाडली गेली नाही. ऑस्ट्रियाच्या रस्त्यांवर लाखो नागरिक जर्मन सैनिकांच्या स्वागतासाठी उभे होते! त्यांनी जर्मन रणगाड्यांवर फुलांचा वर्षाव केला. लोक रडत होते, नाचत होते आणि हात उंचावून "हाईल हिटलर!" च्या घोषणा देत होते. ऑस्ट्रियाच्या जनतेने स्वतःहून आपल्या गळ्यात नाझींच्या गुलामगिरीचा पट्टा आनंदाने अडकवून घेतला होता!
इतिहासात या घटनेला 'अन्श्लुस' (Anschluss - विलीनीकरण) म्हटले जाते.
व्हिएन्नामध्ये हिटलरचे ऐतिहासिक पुनरागमन
काही दिवसांनंतर हिटलर एका उघड्या मर्सिडीज कारमधून ऑस्ट्रियाची राजधानी 'व्हिएन्ना' (Vienna) मध्ये दाखल झाला.
हा तोच हिटलर होता, जो काही वर्षांपूर्वी याच व्हिएन्नाच्या रस्त्यांवर एक भिकारी आणि बेरोजगार चित्रकार म्हणून भीक मागत फिरायचा. आज तोच हिटलर एका महाकाय लष्कराचा सर्वोच्च फ्युरर आणि ऑस्ट्रियाचा सम्राट म्हणून परत आला होता! व्हिएन्नाच्या ऐतिहासिक 'हेल्डनप्लेट्झ' (Heldenplatz) मैदानावर हिटलरने भाषण दिले, तेव्हा खाली तब्बल २ लाख ऑस्ट्रियन नागरिक त्याचे देवदूत म्हणून स्वागत करत होते.
ब्रिटन आणि फ्रान्सची लाचारी
हिटलरने एका रात्रीत, रक्ताचा एक थेंबही न सांडता एका स्वतंत्र देशावर कब्जा केला होता. व्हर्सायचा तह पूर्णपणे पायदळी तुडवला गेला होता.
पण जगाचे पोलिस बनलेले ब्रिटन आणि फ्रान्स काय करत होते? त्यांनी फक्त हिटलरला 'निषेध नोंदवणारे' कागदी पत्र पाठवले आणि शांत बसले! त्यांना वाटले, "जाऊदे, ऑस्ट्रियातले लोक जर्मनच बोलतात. हिटलरला ऑस्ट्रिया मिळाला, आता तो खुश होईल आणि युद्ध थांबेल."
पण ते मूर्खांच्या नंदनवनात जगत होते. हुकूमशहांची भूक एका देशाने कधीच भागत नसते. ऑस्ट्रिया हा फक्त पहिला घास होता. हिटलरने आता नकाशावर बोट ठेवले होते दुसऱ्या देशावर—ज्या देशाचे नाव होते चेकोस्लोव्हाकिया (Czechoslovakia)!
आणि याच चेकोस्लोव्हाकियावरून दुसऱ्या महायुद्धाची पहिली ठिणगी पडणार होती.
