स्टालिनग्राडच्या महाभयंकर पराभवानंतर दुसऱ्या महायुद्धाचे पारडे पूर्णपणे फिरले होते. आतापर्यंत संपूर्ण युरोपला आपल्या टाचेखाली चिरडणारा हिटलरचा अजेय लष्करी रथ आता रशियाच्या चिखलात आणि बर्फात कायमचा रुतून बसला होता. पूर्वेकडून रशियाचे लाल सैन्य आता अत्यंत वेगाने आणि क्रूरपणे जर्मन लष्कराला मागे ढकलत युरोपच्या दिशेने येत होते. हिटलरला आता समजून चुकले होते की युद्ध आपल्या हातातून निसटत चालले आहे. पण जसा जसा हिटलरचा पराभव जवळ येऊ लागला, तसतसा त्याचा राक्षसी आणि क्रूर चेहरा अधिकच भयंकर होऊ लागला.
याच काळात हिटलरने आणि त्याच्या नाझी अधिकाऱ्यांनी एक असा निर्णय घेतला, ज्याने मानवी इतिहासाला कायमचा काळा फासला. या भयंकर घटनेला इतिहासात 'होलोकॉस्ट' म्हटले जाते.
होलोकॉस्ट: मृत्यूचे कारखाने आणि अंतिम उपाय
हिटलरचा सुरुवातीपासूनच ज्यू लोकांविषयी प्रचंड द्वेष होता. पहिल्या महायुद्धातील जर्मनीच्या पराभवाला आणि देशातील सर्व समस्यांना तो ज्यूंनाच जबाबदार मानत असे. सुरुवातीला त्याने ज्यूंचे व्यवसाय बंद पाडले, त्यांना शहरातून हाकलून दिले आणि त्यांना 'घेट्टो' नावाच्या अत्यंत घाणेरड्या आणि कोंदट वस्त्यांमध्ये जनावरांसारखे डांबून ठेवले. पण १९४२ च्या सुरुवातीला जेव्हा युद्ध लांबायला लागले, तेव्हा हिटलर आणि त्याच्या प्रमुख अधिकाऱ्यांनी 'अंतिम उपाय' (Final Solution) नावाची एक महाभयंकर योजना आखली.
ही योजना म्हणजे युरोपमधील सर्व ज्यूंना कायमचे संपवून टाकणे!
हिटलरने लोकांना मारण्यासाठी चक्क 'मृत्यूचे कारखाने' उघडले. पोलंड आणि जर्मनीच्या जंगलांमध्ये ऑशविट्झ, ट्रेब्लिंका आणि सोबिबोर यांसारख्या अत्यंत भयानक मृत्यूछावण्या उभारल्या गेल्या. संपूर्ण युरोपमधून लाखो ज्यू स्त्री-पुरुष, लहान मुले आणि वृद्धांना जनावरांच्या मालगाडीच्या डब्यांमध्ये कोंबून या छावण्यांमध्ये आणले जाऊ लागले.
तिथे पोहोचल्यावर त्यांना सांगितले जायचे की तुम्हाला आंघोळ करण्यासाठी शॉवर रूममध्ये पाठवले जात आहे. त्यांना कपडे काढायला लावून एका मोठ्या बंदिस्त खोलीत कोंडले जायचे. पण त्या शॉवरमधून पाणी नाही, तर 'झायक्लोन-बी' नावाचा भयंकर विषारी गॅस सोडला जायचा. अवघ्या पंधरा ते वीस मिनिटांत त्या खोलीतील हजारो लोक तडफडून मरायचे. त्यानंतर त्यांचे सोन्याचे दात, केस आणि अंगावरील मौल्यवान वस्तू काढून घेऊन त्यांचे मृतदेह महाकाय भट्टीमध्ये जाळून टाकले जायचे.
मानवी इतिहासात एखाद्या औद्योगिक कारखान्यासारखे माणसांना मारण्याचे यंत्र पहिल्यांदाच वापरले जात होते. या भयंकर होलोकॉस्टमध्ये हिटलरने तब्बल ६० लाख ज्यूंची आणि इतर लाखो विरोधकांची अत्यंत निर्दयीपणे हत्या केली.
चर्चिलचा क्रूर चेहरा: बंगालचा मानवनिर्मित दुष्काळ
ज्यावेळी हिटलर युरोपमध्ये हा महाभयंकर नरसंहार करत होता, अगदी त्याच वेळी म्हणजे १९४३ मध्ये, जगात आणखी एक भयंकर हत्याकांड सुरू होते. आणि या हत्याकांडाला जबाबदार होता ब्रिटनचा पंतप्रधान आणि लोकशाहीचा रक्षक मानला जाणारा—विन्स्टन चर्चिल! आपण आधी ठरवल्याप्रमाणे इथे चर्चिलचा तो काळा आणि क्रूर चेहरा पाहणे अत्यंत आवश्यक आहे.
१९४३ मध्ये भारताच्या बंगाल प्रांतात अन्नाची कमतरता भासू लागली होती. पण हा निसर्गाचा दुष्काळ नव्हता. चर्चिलच्या आदेशावरून भारतातील (विशेषतः बंगालमधील) तांदूळ आणि धान्य मोठ्या प्रमाणावर जबरदस्तीने जप्त केले गेले आणि युरोपमध्ये लढणाऱ्या ब्रिटिश सैनिकांसाठी जहाजांतून पाठवले गेले.
जेव्हा ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी चर्चिलला वारंवार सांगितले की बंगालमध्ये लोक अन्नाविना मरत आहेत आणि तिथे तातडीने धान्य पाठवण्याची गरज आहे, तेव्हा चर्चिलने अत्यंत क्रूरपणे आणि वर्णद्वेषी भूमिकेतून उत्तर दिले. तो म्हणाला, भारतीय लोक हे जनावरांसारखे आहेत. ते सशांसारखे प्रजोत्पादन करतात, त्यामुळे त्यांच्या मृत्यूने काही फरक पडत नाही. जर तिथे इतकाच दुष्काळ आहे, तर मग गांधी अजून कसा मेला नाही?
चर्चिलने मदतीसाठी आलेली अमेरिकेची आणि कॅनडाची जहाजेही भारताकडे फिरवण्यास स्पष्ट नकार दिला. परिणामी, बंगालच्या रस्त्यांवर लहान मुले, स्त्रिया आणि वृद्ध अन्नाच्या एका कणासाठी तडफडून मेले. या मानवनिर्मित दुष्काळात तब्बल ३० लाखांहून अधिक भारतीय मारले गेले. जर हिटलर गॅस चेंबरने मारत होता, तर चर्चिलने भारतीयांना भुकेने मारले. जिंकणाऱ्या बाजूला असल्यामुळे चर्चिलचे हे भयंकर गुन्हे इतिहासाच्या पानांमध्ये अनेकदा लपवले गेले, पण सत्याला कधीही मिटवता येत नाही.
डी-डे (D-Day) ची भयंकर तयारी आणि अमेरिकेचे युरोपमध्ये आगमन
तिकडे युरोपमध्ये रशियाने हिटलरला पूर्वेकडे अडकवून ठेवले होते. पण स्टालिन सातत्याने अमेरिका आणि ब्रिटनवर दबाव टाकत होता की त्यांनी फ्रान्सच्या किनाऱ्यावरून हिटलरवर पश्चिमेकडून हल्ला करावा, जेणेकरून रशियावरील हिटलरचा दबाव कमी होईल. स्टालिनला शांत करण्यासाठी आणि युरोपला नाझींच्या तावडीतून सोडवण्यासाठी अमेरिका आणि ब्रिटनने मानवी इतिहासातील सर्वात मोठी सागरी घुसखोरी करण्याची योजना आखली. या योजनेचे गुप्त नाव होते—ऑपरेशन ओव्हरलॉर्ड!
अमेरिकेचा प्रमुख सेनापती ड्वाईट डी. आयझेनहॉवर याच्या नेतृत्वाखाली ब्रिटनच्या भूमीवर युद्धाची महाभयंकर तयारी सुरू झाली. अमेरिकेतून हजारो जहाजे भरभरून सैनिक, रणगाडे, विमाने आणि शस्त्रास्त्रे ब्रिटनमध्ये आणली गेली. संपूर्ण ब्रिटनचे अक्षरशः एका लष्करी छावणीत रूपांतर झाले होते. तब्बल २० लाखांपेक्षा जास्त अमेरिकन, ब्रिटिश आणि कॅनेडियन सैनिक फ्रान्सवर हल्ला करण्यासाठी सज्ज झाले होते.
ऑपरेशन फोर्टिट्यूड: हिटलरला बनवलेला सर्वात मोठा मूर्ख
हिटलरला हे पक्के माहीत होते की अमेरिका आणि ब्रिटन कधीही फ्रान्सच्या किनाऱ्यावरून हल्ला करू शकतात. त्यामुळे हिटलरने युरोपच्या संपूर्ण किनारपट्टीवर 'अटलांटिक वॉल' नावाची एक भयंकर तटबंदी उभारली होती. तिथे लाखो भूसुरुंग, मशीनगन्स आणि तोफा तैनात होत्या.
पण मित्र राष्ट्रांना (अमेरिका आणि ब्रिटन) माहीत होते की जर हिटलरला नेमका हल्ला कुठे होणार हे आधीच समजले, तर तो आपले सर्व रणगाडे तिथे आणून उभे करेल आणि अमेरिकन सैनिकांना समुद्रातच कापून काढेल. त्यामुळे हिटलरची दिशाभूल करण्यासाठी त्यांनी इतिहासातील सर्वात मोठे खोटे नाटक रचले—ऑपरेशन फोर्टिट्यूड!
ब्रिटनच्या किनाऱ्यावर कॅले या शहराच्या अगदी समोर एक अत्यंत मोठी पण 'खोटी' लष्करी छावणी उभारण्यात आली. तिथे रबराचे फुगवून बनवलेले खोटे रणगाडे, लाकडी विमाने आणि रिकामे तंबू उभारण्यात आले. हिटलरच्या हेरगिरी करणाऱ्या विमानांना वरून पाहताना असे वाटले की खरोखरच तिथे लाखो सैनिक उभे आहेत. खोटे रेडिओ संदेश पाठवले गेले. हिटलरला १०० टक्के खात्री पटली की अमेरिका फ्रान्सच्या 'कॅले' या समुद्रकिनाऱ्यावरच हल्ला करणार आहे आणि तो तिथेच आपली अवाढव्य सेना घेऊन वाट पाहत बसला.
पण प्रत्यक्षात अमेरिकेचा हल्ला तिथे होणारच नव्हता. त्यांनी हल्ला करण्यासाठी फ्रान्सचा एक दुसराच किनारा निवडला होता, जिथे हिटलरची तटबंदी तुलनेने कमी होती.
त्या किनाऱ्याचे नाव होते—नॉर्मंडी!
६ जून १९४४: तो महाभयंकर दिवस जवळ आला
सर्व तयारी पूर्ण झाली होती. नॉर्मंडीच्या किनाऱ्यावर हल्ला करण्यासाठी ५ जूनची तारीख ठरली होती. पण अचानक समुद्रात भयंकर वादळ आले आणि हल्ला एका दिवसासाठी पुढे ढकलावा लागला. ६ जून १९४४ च्या पहाटे वादळ थोडे शांत झाले. जनरल आयझेनहॉवर यांनी अत्यंत जड अंतःकरणाने आदेश दिला—ठीक आहे, आपण निघतोय!
आणि मग अंधाऱ्या रात्री समुद्राच्या लाटांमधून मानवी इतिहासातील सर्वात मोठे आणि सर्वात भयंकर आक्रमण सुरू झाले. ७ हजार पेक्षा जास्त महाकाय जहाजे आणि होड्या, ११ हजार विमाने आणि सुमारे दीड लाख सैनिक फ्रान्सच्या नॉर्मंडी किनाऱ्याच्या दिशेने निघाले.
या सैनिकांना माहीत होते की समोर किनाऱ्यावर हिटलरच्या मशीनगन्स मृत्यूचा पाऊस पाडण्यासाठी त्यांची वाट पाहत आहेत. त्यांच्यापैकी अनेक जण जिवंत परत येणार नव्हते. पण युरोपला नाझींच्या गुलामगिरीतून सोडवण्यासाठी हा एकमेव मार्ग होता.
६ जून १९४४ च्या त्या पहाटेला नॉर्मंडीच्या समुद्रकिनाऱ्यावर नेमका काय थरार घडला? मशीनगनच्या गोळ्यांचा पाऊस आणि सैनिकांच्या रक्ताने लाल झालेल्या 'ओमाहा बीच'वर अमेरिकन सैनिकांनी हिटलरची भक्कम तटबंदी कशी तोडली? आणि हिटलरच्या विनाशाला खऱ्या अर्थाने सुरुवात कशी झाली?
