५ जून १९४४ ची रात्र. इंग्लिश खाडीवर (English Channel) भयंकर वादळ घोंघावत होते. पाऊस आणि वेगाने वाहणाऱ्या वाऱ्यांमुळे समुद्राच्या लाटा उसळत होत्या. ब्रिटनच्या किनाऱ्यावर लाखो अमेरिकन, ब्रिटिश आणि कॅनेडियन सैनिक, हजारो रणगाडे आणि जहाजे एका ऐतिहासिक आदेशाची वाट पाहत उभी होती. युरोपला नाझींच्या तावडीतून सोडवण्यासाठी आखण्यात आलेले 'ऑपरेशन ओव्हरलॉर्ड' हवामानामुळे एका दिवसासाठी पुढे ढकलण्यात आले होते.
अमेरिकेचे सर्वोच्च सेनापती जनरल ड्वाईट डी. आयझेनहॉवर यांच्यावर प्रचंड दबाव होता. जर त्यांनी आणखी काही दिवस वाट पाहिली असती, तर चंद्राच्या प्रकाशामुळे आणि समुद्राच्या भरती-ओहोटीच्या वेळापत्रकामुळे हा हल्ला थेट एका महिन्यासाठी पुढे ढकलावा लागला असता. आणि तोपर्यंत हिटलरला या हल्ल्याची कुणकुण लागण्याची शक्यता होती. अखेर, ६ जूनच्या पहाटे हवामानतज्ज्ञांनी सांगितले की काही तासांसाठी वादळ थोडे शांत होईल. आयझेनहॉवर यांनी अत्यंत जड अंतःकरणाने आणि ठामपणे तो ऐतिहासिक आदेश दिला— "ठीक आहे, आपण निघतोय!"
आणि येथून सुरुवात झाली मानवी इतिहासातील सर्वात मोठ्या, सर्वात भयंकर आणि अत्यंत थरारक अशा सागरी आक्रमणाची—ज्याला जग **डी-डे (D-Day)** म्हणून ओळखते.
**मध्यरात्रीचा थरार: आकाशातून आलेले सैनिक**
६ जूनची पहाट उजाडण्यापूर्वीच, मध्यरात्रीच्या गडद अंधारात आकाशात विमानांचा एक प्रचंड मोठा थवा फ्रान्सच्या नॉर्मंडी किनाऱ्याच्या दिशेने निघाला. या विमानांमध्ये अमेरिकेचे आणि ब्रिटनचे तब्बल २४ हजार 'पॅराट्रूपर्स' (छत्रीधारी सैनिक) होते. त्यांचा उद्देश होता किनाऱ्याच्या मागे असलेल्या फ्रान्सच्या भूमीत उतरून तिथले महत्त्वाचे पूल आणि रस्ते ताब्यात घेणे, जेणेकरून किनाऱ्यावर हल्ला झाल्यावर जर्मन रणगाडे तिथपर्यंत पोहोचू शकणार नाहीत.
पण मध्यरात्रीचे दाट ढग आणि जर्मन सैनिकांच्या विमानभेदी तोफांच्या गोळीबारामुळे या विमानांची दिशा चुकली. वैमानिकांनी घाबरून सैनिकांना अत्यंत कमी उंचीवरून आणि वेगाने उड्या मारायला लावल्या. परिणामी, हजारो पॅराट्रूपर्स त्यांच्या ठरलेल्या जागेवर न उतरता संपूर्ण नॉर्मंडीमध्ये विखुरले गेले. काही सैनिक जर्मन छावण्यांवरच उतरले आणि जागेवरच मारले गेले. काही सैनिक दलदलीत पडून बुडाले.
पण या गोंधळाचा एक अत्यंत मोठा आणि अनपेक्षित फायदा मित्र राष्ट्रांना झाला. आकाशातून सगळीकडे अचानक सैनिक पडत असल्याचे पाहून जर्मन लष्करामध्ये प्रचंड घबराट आणि गोंधळ उडाला. त्यांना समजेना की नेमका मुख्य हल्ला कुठे होत आहे.
**६ जूनची पहाट आणि मानवी इतिहासातील सर्वात मोठे आरमार**
सकाळचे ६ वाजले. नॉर्मंडीच्या किनाऱ्यावर पहाट फुटू लागली होती. आणि त्याच वेळी जर्मन सैनिकांनी समुद्राकडे पाहिले, तेव्हा त्यांच्या पायाखालची जमीन सरकली. समुद्राच्या क्षितिजावर जहाजांची एक महाकाय भिंत त्यांच्या दिशेने येत होती. तब्बल ७ हजार जहाजे आणि लँडिंग क्राफ्ट्स (सैनिक वाहून नेणाऱ्या विशेष बोटी) समुद्राच्या लाटा कापत फ्रान्सच्या दिशेने येत होत्या. आकाशात ११ हजार लढाऊ विमाने आणि बॉम्बर्स घिरट्या घालत होते.
नॉर्मंडीच्या ८० किलोमीटर लांब समुद्रकिनाऱ्याचे पाच भाग करण्यात आले होते—युटा (Utah), ओमाहा (Omaha), गोल्ड (Gold), जुनो (Juno) आणि स्वॉर्ड (Sword). यापैकी युटा आणि ओमाहा किनाऱ्यावर अमेरिकन सैनिक उतरणार होते, तर बाकीच्या किनाऱ्यांवर ब्रिटिश आणि कॅनेडियन सैनिक.
जहाजांमधून छोट्या बोटींमध्ये बसलेले सैनिक किनाऱ्याच्या दिशेने निघाले. समुद्राच्या लाटांमुळे बोटी प्रचंड हालत होत्या. अनेक सैनिकांना समुद्राची मळमळ (Sea-sickness) होत होती, पण त्यांच्या डोळ्यांत हिटलरचे साम्राज्य उद्ध्वस्त करण्याची जिद्द होती.
**ब्लडी ओमाहा: मृत्यूचा सापळा आणि रक्ताने लाल झालेला समुद्र**
पाचपैकी चार किनाऱ्यांवर अमेरिकन आणि ब्रिटिश सैनिकांनी जर्मन तटबंदी बऱ्यापैकी वेगाने भेदली. पण **ओमाहा (Omaha Beach)** नावाच्या किनाऱ्यावर मात्र नियतीने एक भयंकर मृत्यूचा सापळा रचला होता.
ओमाहा किनाऱ्याच्या समोर एक उंच कडा (Cliff) होता. या कड्यावर जर्मन सैनिकांनी अत्यंत भक्कम कॉंक्रिटचे बंकर बनवले होते, ज्यामध्ये 'एमजी-४२' (MG-42) नावाच्या भयंकर मशीनगन्स तैनात होत्या. ही मशीनगन एका मिनिटात १२०० गोळ्या झाडत असे. अमेरिकन सैनिकांच्या बोटी किनाऱ्यावर पोहोचण्याआधीच जर्मन तोफांनी आणि मशीनगन्सनी मृत्यूचा पाऊस सुरू केला.
बोटींचे पुढचे दार उघडताच आत असलेले अमेरिकन सैनिक जर्मन गोळ्यांच्या वर्षावात अक्षरशः कापले गेले. अनेक सैनिकांनी जीव वाचवण्यासाठी बोटीच्या बाजूने समुद्रात उड्या मारल्या. पण त्यांच्या पाठीवर ४० किलोपेक्षा जास्त वजनाचे साहित्य होते. या वजनामुळे शेकडो तरुण अमेरिकन सैनिक किनाऱ्यावर पोहोचण्याआधीच समुद्रात बुडून मरण पावले.
जे सैनिक कसेबसे किनाऱ्यावर पोहोचले, त्यांना लपण्यासाठी कोणतीही जागा नव्हती. मोकळ्या वाळूत ते उघडे पडले होते. जर्मन स्नायपर्स आणि मशीनगन्स त्यांना अचूक टिपत होते. काही मिनिटांतच ओमाहा किनाऱ्याचे निळे पाणी अमेरिकन सैनिकांच्या रक्ताने लाल-भडक झाले. सैनिकांचे मृतदेह आणि तुटलेले अवयव किनाऱ्यावर विखुरले होते. या भयंकर रक्तपातामुळे या किनाऱ्याला इतिहासात 'ब्लडी ओमाहा' (रक्ताळलेला ओमाहा) म्हटले जाते.
पण तरीही अमेरिकन सैनिकांनी हार मानली नाही. काही धाडसी अधिकाऱ्यांनी उरलेल्या सैनिकांना एकत्र केले. ते म्हणाले, "या किनाऱ्यावर दोनच प्रकारचे लोक आहेत—जे मेलेले आहेत आणि जे मरणार आहेत! त्यामुळे उठा आणि पुढे चाला!" हातातील 'बँगलोर टॉर्पेडो' (पाईप बॉम्ब) वापरून त्यांनी जर्मनांच्या काटेरी तारा आणि भूसुरुंग उडवून दिले. आपल्या सहकाऱ्यांच्या मृतदेहांवरून चालत अमेरिकन सैनिकांनी तो उंच कडा चढला आणि जर्मन बंकर्समध्ये घुसून शत्रूचा खात्मा केला.
**हिटलरची झोप आणि नाझींची सर्वात मोठी चूक**
जेव्हा नॉर्मंडीच्या किनाऱ्यावर हे महाभयंकर युद्ध सुरू होते, तेव्हा जर्मनीचा फ्युरर—अडॉल्फ हिटलर—बर्लिनमध्ये शांत झोपला होता!
हिटलरला झोपेच्या गोळ्या घेण्याची सवय होती. त्यामुळे त्याच्या एकाही अधिकाऱ्याची त्याला उठवण्याची हिंमत झाली नाही. फ्रान्समध्ये असलेल्या जर्मन सेनापतींना 'पॅन्झर' (रणगाड्यांच्या) तुकड्यांची नितांत गरज होती. जर ते रणगाडे वेळेवर किनाऱ्यावर पोहोचले असते, तर त्यांनी अमेरिकन सैनिकांना समुद्रातच कापून काढले असते. पण हे रणगाडे हलवण्याचा अधिकार फक्त आणि फक्त हिटलरला होता.
दुपारी जेव्हा हिटलर उठला, तेव्हा त्याला या हल्ल्याची बातमी देण्यात आली. पण तरीही त्याने आपले रणगाडे नॉर्मंडीला पाठवले नाहीत. कारण 'ऑपरेशन फोर्टिट्यूड' या खोट्या नाटकामुळे हिटलरला अजूनही १०० टक्के खात्री होती की हा फक्त एक देखावा आहे आणि अमेरिकेचा खरा हल्ला फ्रान्सच्या 'कॅले' किनाऱ्यावरच होणार आहे. हिटलरच्या या एका भयंकर चुकीमुळे आणि अहंकारामुळे जर्मनीच्या हातातून युद्ध निसटले.
**युरोपच्या मुक्तीची सुरुवात आणि पॅरिसची स्वातंत्र्य पहाट**
६ जूनच्या संध्याकाळपर्यंत मित्र राष्ट्रांच्या (Allies) तब्बल दीड लाख सैनिकांनी नॉर्मंडीच्या किनाऱ्यावर आपले पाय घट्ट रोवले होते. हिटलरने वर्षानुवर्षे उभारलेली अभेद्य 'अटलांटिक वॉल' अवघ्या एका दिवसात तुटून पडली होती. या एका दिवसात मित्र राष्ट्रांचे सुमारे १० हजार सैनिक मारले गेले किंवा जखमी झाले, पण त्यांनी युरोपच्या मुक्तीचा दरवाजा उघडला होता.
पुढचे काही आठवडे फ्रान्सच्या गावांमध्ये आणि रस्त्यांवर भयंकर युद्ध झाले. अमेरिकन रणगाड्यांनी जर्मन लष्कराला मागे रेटण्यास सुरुवात केली. आणि शेवटी, २५ ऑगस्ट १९४४ रोजी अमेरिकन आणि फ्रेंच लष्कराने फ्रान्सची राजधानी पॅरिसमध्ये अत्यंत दिमाखात प्रवेश केला. चार वर्षांच्या नाझी गुलामगिरीनंतर पॅरिस पुन्हा एकदा मुक्त झाले होते. आयफेल टॉवरवरील नाझींचा स्वस्तिक झेंडा खाली खेचण्यात आला आणि पुन्हा एकदा फ्रान्सचा तिरंगा अभिमानाने फडकू लागला.
दुसऱ्या महायुद्धाचे पारडे आता पूर्णपणे झुकले होते. हिटलर आता दोन भयंकर राक्षसांच्या मध्ये सापडला होता. पूर्वेकडून रशियाचे लाल सैन्य सूडाच्या भावनेने बर्लिनकडे धावत येत होते, तर पश्चिमेकडून अमेरिका आणि ब्रिटनचे अवाढव्य लष्कर जर्मनीच्या सीमेवर येऊन धडकले होते.
पण हिटलर हार मानणाऱ्यांपैकी नव्हता. पराभव डोळ्यांसमोर दिसत असतानाही हिटलरने एक शेवटचा, अत्यंत आत्मघातकी आणि महाभयंकर जुगार खेळायचा निर्णय घेतला. या शेवटच्या हल्ल्याने युरोप पुन्हा एकदा रक्ताने न्हाऊन निघणार होता!
